Het ruimtelijk ordeningsbeleid is er de laatste decennia op gericht om de buitengebieden leeg te houden. Alles moet compacter en als reactie daarop trekken de mensen uit de stad voor hun recreatie steeds vaker naar de buitengebieden. Hierdoor wordt het effect van het beleid bijna teniet gedaan.
Ruimte in de stad is schaars en toch blijven grote terreinen jarenlang ongebruikt liggen. Een braakliggend terrein wordt daarom als negatief beschouwd.
Hoe kan je van lege terreinen iets positiefs maken, en ermee iets teruggeven aan de stad? Dit was de start voor het idee van Stranddorp IJburg.

 

 

IJburg is gekozen als testcase omdat het gebied in de belangstelling staat en zeer uitdagend is.
Op IJburg worden al een aantal initiatieven ondernomen om de ruimte tijdelijk te gebruiken voor culturele en recreatieve doeleinden. Stranddorp IJburg sluit hier goed op aan.

Zoals de naam - Stranddorp IJburg - al aangeeft, gaat het plan uit van de kwaliteit die het gebied heeft: zand en water. De typologie van de tijdelijke bebouwing is het strandhuisje. Deze typologie kennen we van de huisjes aan de Noordzeestranden zoals bij IJmuiden. Een huisje kan variëren van een kleedhuisje voor dagrecreatie tot een comforthuisje voor overnachtingen. De huisjes staan op poten of wielen, waardoor de hinder van zand wordt voorkomen.
Door te kiezen voor seizoensgebondenheid (van 1 april tot 1 oktober) ontstaat veel vrijheid voor de huisjes. Geen beperkende regelgeving, maar slechts de fysieke beperking van vervoer en opslag. De bewoners kunnen hun huisje zelf bouwen of dit laten doen. Ook de totale opzet van het dorp komt sterk overeen met de voorbeelden langs onze Noordzeestranden. Een liniaire slagorde van huisjes in een enkele of dubbele rij op een gelijke afstand tot het water.

Doordat er elk jaar weer opnieuw opgebouwd wordt, kan de opzet telkens opnieuw bezien worden. Hiermee kan ook de groei van het aantal huisjes en voorzieningen goed gereguleerd worden. Na 1 oktober neemt de natuur of de aannemer het terrein weer over.
De keuze voor een seizoensgebonden opzet is specifiek voor IJburg geschikt. Door z'n tijdelijkheid kan het dorp zich gemakkelijk verplaatsen, waarmee het de aanleg van de nieuwe eilanden kan volgen. Zo zou het door dit proces van regelmatig opschuiven nog tien jaar kunnen bestaan.
Dit is de nomadische fase van het dorp. Wij stellen ook voor om een definitieve plek te creëren op één van de laatst te ontwikkelen eilanden. Op die manier kan het een vaste waarde voor de investering zijn.
Dit scenario is ten alle tijden te veranderen of bij te stellen, zodat het geen blokkade oplevert voor de ontwikkeling van het gebied.

Stranddorp IJburg biedt ruimte voor recreatief verblijven binnen de stad, waardoor het bijdraagt aan de compleetheid van de stad. Een braakliggend terrein wordt nuttig gebruikt, waardoor het imago van de stad opgekrikt wordt. Het helpt mee aan het beperken van de verkeersgroei doordat het lekker dicht bij de stad ligt. Verder zien we ook ten opzichte van het toekomstige gebruik van de grond voordelen. Er kan ingespeeld worden op geplande voorzieningen, waardoor deze reeds voor de definitieve gebruikers opgezet kunnen worden.
Het geeft de plek geschiedenis doordat het iets achterlaat voor de toekomstige bewoners. Stranddorp IJburg biedt ruimte voor eigen initiatief, want wie zou nu niet aan z'n eigen huisje willen bouwen.

Wij hopen dat met dit gedachtengoed een discussie tot stand komt over de braakliggende bouwterreinen in Amsterdam, en hoe zij bij kunnen dragen aan de vraag naar recreatie(woningen). Testcase Stranddorp IJburg is voor ons een zeer inspirerende studie. Als je érgens met een dergelijk initiatief wil starten dan is dat nú op IJburg.

onderzoeksteam: albert herder, arie van der neut,
vincent van der klei, menno veldman
datum: juni 2003

bronnen:
• tijdschrift voor de volkshuisvesting, den haag,
februari 1999
• onthaastingshutje voor compact wonen
• annemarie bodaar (nirov), sandra butter
en geurt keers (rigo)
• plan Amsterdam, nr. 2/3/2002 nr. 1/2003
• dienst ruimtelijke ontwikkeling
• gemeente amsterdam
• swd katern 6, december 2001
beelden:
• zeven miljoen kuub zand - aanleg ijburg
• jan Schot - amsterdam